Zabawki sensoryczne

Czym są zabawki sensoryczne?

Zabawki sensoryczne to wszystkie te przedmioty, których zadaniem jest stymulowanie fizyczności i umysłu dziecka. Mają różne faktury, kolory, wydają dźwięki, czasami też pachną. Dzięki temu pobudzane są wszystkie zmysły: wzroku, dotyku, słuchu, węchu, a nawet smaku. Nowe wrażenia są przez mózg analizowane i porządkowane zgodnie z dotychczasowymi doświadczeniami.
Zabawki te co do zasady są tak projektowane, by stymulować przynajmniej dwa zmysły. Ich zadaniem jest bowiem budowaniem więzów, relacji pomiędzy tym, co dziecko, widzi, słyszy, smakuje to, czego dotyka i czego zapach czuje.

Najpopularniejszymi i jednocześnie bardzo pozytywnie wpływającymi na rozwój dziecka gadżetami sensorycznymi są:

Zabawki stymulujące dotyk:
– książeczki sensoryczne,
– kostki sensoryczne (tzw. metkowce),
– gryzaki o chropowatej powierzchni i z wypustkami,
– masy plastyczne, plastelina,
– gniotki.

Zabawki stymulujące słuch:
– instrumenty,
– szeleszczące książeczki z wbudowanymi piszczałkami,
– grzechotki,
– pozytywki (np. bębenek czy cymbałki).

Zabawki stymulujące wzrok:
– lusterka,
– książeczki kontrastowe,
– maty kontrastowe,
– projektory świetlne,
– książki z prostymi obrazkami lub fotografiami.

Jak wpływają zabawki sensoryczne na rozwój dziecka?

Zabawki sensoryczne przyspieszają procesy poznawcze u dziecka, a w przypadku zaburzeń integracji sensorycznej stanowią narzędzie do korekty powstałych nieprawidłowości. Stymulują one bowiem rozwój młodego człowieka zarówno na płaszczyźnie umysłowej, jak i fizycznej. Dzięki temu nawet u dzieci „z problemami” na późniejszym etapie nie widać różnić w stosunku do rówieśników.
Dzięki zabawkom sensorycznym dziecko ma możliwość poznawania otaczającego go świata wszystkimi zmysłami w sposób w pełni dla niego bezpieczny i atrakcyjny. Może ono je dotykać, oglądać, wsłuchiwać się w wydawane dźwięki, a nawet gryźć. Wpływ tego typu przedmiotów na mózg jest tak silny, że z powodzeniem są one wykorzystywane również w rehabilitacji niepełnosprawnych zarówno ruchowo, jak i intelektualnie.

Działanie zabawek sensorycznych

Zabawki sensoryczne integrują bodźce napływające za pośrednictwem różnych zmysłów i budują pomiędzy nimi wiązania. Zachodzi analiza i segregacja nowych danych na podstawie dotychczasowych doświadczeń. Dzięki temu dziecko zaczyna rozumieć, że należy cofnąć rękę, gdy coś jest ostre, lub nie jeść rzeczy, które brzydko pachną.  W przypadku zaburzenia integracji sensorycznej takiej relacji dziecko nie będzie zauważać i delikatny dotyk może odczuwać jako ból, a nadmierny hałas, jako dźwięk, bez którego nie potrafi funkcjonować.
Zabawki tego typu polecane są wszystkim maluchom, ponieważ zarówno u dzieci w pełni zdrowych, jak i tych borykających się ograniczeniami natury fizycznej bądź psychicznej wpływają na usprawnienie niewystarczająco rozwiniętych zdolności analizowania napływających bodźców.
Warto również dodać, że zabawki sensoryczne mają duże znaczenie profilaktyczne, gdyż zapobiegają powstaniu w przyszłości nieprawidłowości rozwojowych. Stanowią więc swego rodzaju uzupełnienie dla codziennej aktywności edukacyjnej i ruchowej za sprawą treningu:

– zręczności dłoni i palców,
– koordynacji ruchów obu rąk,
– spostrzegawczości, koncentracji, zapamiętywania,
– równowagi.

Jak wybrać zabawki sensoryczne?

Szukając odpowiednich dla dziecka zabawek sensorycznych, należy przede wszystkim zwrócić uwagę na materiał, z jakiego są one wykonane. Musi być nie tylko hipoalergiczny, ale również bezpieczny, aby nie stwarzać zagrożenia dla zdrowia np. przez udławienie małym, odgryzionym elementem. Ponadto muszą być miłe w dotyku, aby dostarczać rozwijającemu się mózgowi pozytywnych bodźców, angażować możliwie jak najwięcej zmysłów i pobudzać wyobraźnię.
Kluczowe jest także, by dobierać zabawki odpowiednie do wieku i umiejętności młodego człowieka. W przypadku niemowlęcia te, które będą wydawać głośne dźwięki, migotać, stanowić będą wyłącznie drażniący gadżet, który zamiast wspierać rozwój, spowoduje tzw. przebodźcowanie, co objawiać się będzie nagłym płaczem, drażliwością, trudnościami z zaśnięciem. Dla najmłodszych pociech idealnym rozwiązaniem będą miękkie pluszaki, uszyte z kilku materiałów, różniących się fakturami. Dziecko będzie czuło się bezpiecznie, a jednocześnie powoli zacznie badać świat poprzez dotyk. W przypadku kilkumiesięcznych dzieci warto zakupić pluszaki, które będą miały dodatkowo wszyte szeleszczące elementy np. w uszy czy rączki – będzie to dodatkowo stymulować słuch i łączyć bodźce dźwiękowe ze wzrokowymi. Dopiero na krótko przed półroczem życia odpowiednie będą zabawki grające i świecące. Na dalszym etapie warto wyposażyć się natomiast w kostki sensoryczne oraz tablicę sensoryczną.